sekilas Babad Kubayan utawi kebayan (khubayan) ring jagat Guwang
secara umum, wit trah/wangsa kubayan di guwang berasal dari trah khubayan di Lempuyang yang merupakan hasil pernikahan Kyai gusti Agung Gelgel dengan putri Kubayan prabali. sekilas tentang keberaaan wangsa khubayan Prabali tersirat dalam Purana PURA LUHUR BATUKARU, yang berangka tahun tahun Saka 911/999, saat itu raja yang berkuasa di Bali adalah Sri Kesari Warmmadewa.
adapun isi singkat dari purana tersebut adalah:
"Warnnanen ri prapteng aryeng Hindu anakrawerti ring Bali juga agwangun ndan anabdab kahyangan bhuwana titanem makadi sira Abhiseka Sri Wira Dalem Kesari wangunakna kang Pura Sad Kahyangan kwirya: ring Pura Penataran Besakih, ring Pura Bukit Gamongan, ring Pura Watukaru, ring pura Uluwatu, ring Pura Erjeruk, ring Pura Penataran Pejeng. Mwang yanana sawonging Bali tanmeling angabhakti kadi arep, sinapakna buwat hupadrawan mwah asuduk lawan rowangnya. Nimita samwa sidha anunggalaken hyun lawan para hulu, khabayan, paraning wwang ngawiwit kahyangan kalano. Lwir ring Pura Luhur Watukaru samana anabdab kahyangan lawan pada khubayan ing kana. Risampun puput punang pura-pura kabeh, mahyun ta sira angaci, ngwit aci ring; Bu, Ka, Sinta, praya angaci gelar Pagerwesi ngaranya. Wus ta ngaci gelar, kaci sikep ayuddha, ring Sa, Ka, Landep. Tumpek Landep haranya. Ring: Sa, Ka, Wariga, malar kaci maharam Tumpek Uduh, apan sira mahyun angaci Widhi mwang para dewatha kang lina ajurit, ring Bu, Ka, Dungulan, mawasta Galungan. Pamupulan sarin tahun saking duranagara, Makasar, Sumbhawa, Sasak, mwang Blambangan, kang kawawa olih Sri Maha Raja Bali. Wre, Wa, Sungsang, anama Sugyan Jawa, Punang Bali Dwipa, ring Su, Ka, Sungsang anama SugyanBali. Punang aci Galungan ika ngawit, Bu, Ka, Dungulan, sasih ka-catur, tang dina 15, Isaka warsaning bumi 804. Bangun Indrabhawana ikang Bali rajya, atabuhan awanti-wanti siyang latri, makadinya gending laluwangan, salonding, pada ngastiti Widhi lan dewa-dewatha. Gemah ripah punang nagara sawengkoning Bali rajya kang sinengguh murddharning para Bhatara ika AbhisekaSri Kesari Warmmadewa."terjemahannya:Diceritakan ketika datangnya arya-arya Hindu yang menguasai bumi Bali juga ikut membangun dan memperbaiki kahyangan jagat seperti yang bernama Sri Wira Dalem Kesari kembali memperbaiki Pura Sad Kahyangan, antara lain: Pura Penataran Besakih, Pura Bukit Gamongan, Pura Batukaru, Pura Uluwatu, Pura Erjeruk, Pura Penataran Pejeng.Dan lagi kalau ada orang Bali tidak ingat dan bakti seperti tersebut diatas dikutuk kena pastu, dan ribut dengan saudara. Itulah sebabnya semua mampu menyatakan pikiran bersama para pemimpin, kubayan, yang sebagai warga yang mengawali kahyangan tersebut, seperti di Pura Batukaru bersama menata kahyangan dengan para kubayan disana. Setelah selesai perbaikan semua pura, berkeinginan beliau pada bakti pemujaan, dimulai aci pada:
- Buda/Rabu/Kliwon Sinta dinamakan hari suci Pagewesi, setelah selesai kemudian diupacarai.
- Para prajurit pada Sabtu Kliwon Landep, dinamakan Tumpek Landep,
- di hari Sabtu Kliwon Wariga dinamakan Tumpek Uduh,
- karena beliau ingin memuja Sanghyang Widhi sekalian para dewa yang gugur saat perang, di hari Buda Kliwon Dungulan dinamakan Galungan. Dikumpulkan upeti (sarin tahun) dari berbagai Negara (kerajaan) Makasar, Sumbawa, Sasak dan Blambangan, yang dikuasai oleh Raja Bali. Wrespati Wage Sungsang dinamai Sugian Jawa.
- Pada hari Sukra Kliwon Sungsang dinamakan Sugian Bali.
- Saat itulah aci Galungan dimulai, Hari Buda Kliwon Dungulan bulan ke-empat tanggal 15 tahun Isaka 804/882 Masehi Dimulainya pembenahan penataran kerajaan Bali, suara gambelan bersahutan siang malam, seperti gending lahwangan, salonding, semua bersujud kehadapan Sanghyang Widhi dan dewa-dewa.
Berkelebihan, sentosa pulau Bali dan yang menjadi pimpinan raja-raja adalah Sri Kesari Warmadewa.
